3-2-1 yedekleme kuralı: küçük işletmeler için sade bir anlatım

Yedekleme konusunda en çok anılan kural, kısa adıyla 3-2-1'dir. Büyük şirketler için konmuş gibi görünse de aslında tek bir web sitesi ve birkaç e-posta kutusu olan bir işletme için de aynen geçerlidir. Bu yazıda kuralın ne dediğini, bir web sitesine nasıl uyarlandığını ve kaç kopyanın ne kadar süre saklanması gerektiğini anlatıyoruz.

Kural üç sayıdan oluşur

• 3 kopya: verinizin biri asıl, ikisi yedek olmak üzere en az üç kopyası olsun.
• 2 farklı ortam: yedekler en az iki farklı türde yerde dursun; örneğin bir sunucu ve bir bulut depolama alanı.
• 1 kopya başka yerde: kopyalardan en az biri asıl verinin durduğu yerden fiziksel olarak uzakta olsun.

Kuralın arkasındaki fikir basit: tek bir olay bütün kopyaları aynı anda yok etmesin. Aynı diskte duran iki kopya, disk bozulunca birlikte gider. Aynı firmada duran iki kopya, firmayla bir sorun yaşadığınızda birlikte erişilmez olur.

Bir web sitesinde "asıl kopya" nedir?

Sitenizin asıl kopyası, hosting hesabınızdaki dosyalar, veritabanları ve e-posta kutularıdır. Siteniz çalıştığı sürece bunu fark etmezsiniz; çünkü her şey oradadır. Kural, işte bu tek kopyanın bir gün kaybolabileceği varsayımıyla başlar: disk bozulur, hesap ele geçirilir, bir güncelleme siteyi bozar ya da biri yanlışlıkla bir klasörü siler.

Kuralı sitenize uyarlamak

Küçük bir işletme için 3-2-1, şu üç soruya cevap vermek demektir:

1. Sitemin, asıl kopyadan ayrı en az iki yedeği var mı?
2. Bu yedekler hosting sunucusu dışında, farklı bir yerde de duruyor mu?
3. Hosting firmam tamamen ulaşılmaz olsa, elimde dönebileceğim bir kopya kalıyor mu?

Hosting firmanızın aldığı yedekler ilk maddeyi kısmen karşılar ama son ikisini çoğu zaman karşılamaz: yedekler genellikle aynı firmanın elindedir ve ne kadar süre tutulduğunu, nasıl geri döneceğinizi siz belirlemezsiniz.

Uygulamada üç katman

• Asıl kopya: hosting hesabınız. Siteniz buradan yayında.
• Yakın yedek: hosting firmanızın ya da panelinizin aldığı yedekler. Gündelik hatalarda hızlı dönüş içindir.
• Uzak yedek: hosting sunucusunun dışında, sizin kontrolünüzde duran kopyalar. Kötü günlerin sigortasıdır.

En sık yapılan hata, ikinci katmana güvenip üçüncüyü atlamaktır. Kötü gün geldiğinde yakın yedek de çoğu zaman aynı sorundan etkilenir.

Kaç kopya, ne kadar geriye?

Kopya sayısı, ne kadar geriye dönmek isteyebileceğinize göre seçilir. Bir hatayı fark etmeniz bazen günler sürer: bozulan bir form, sessizce silinen bir sayfa ya da siteye sızmış zararlı bir kod hemen göze çarpmaz. Önemli olan, fark ettiğiniz gün elinizde hatadan önceki bir kopyanın kalmasıdır.

• Her gün güncellenen bir e-ticaret sitesi: günlük yedek ve en az bir haftalık geçmiş (7 kopya).
• Haftada birkaç kez güncellenen bir kurumsal site: günlük ya da haftalık yedek, 14 kopya.
• Ayda bir güncellenen bir tanıtım sitesi: haftalık yedek ve 4 ile 7 kopya, yani bir iki aylık geçmiş.

Hesap basittir: günlük yedekte 7 kopya son bir hafta, haftalık yedekte 7 kopya yaklaşık son iki ay demektir.

Uzak yedeği otomatiğe bağlamak

Üçüncü katmanı elle tutmak zordur; her seferinde dosyayı indirip başka bir yere koymanız gerekir. KASA bu katmanı sizin yerinize tutar: DirectAdmin hesabınızın kopyasını seçtiğiniz sıklıkta alır ve hosting sunucusunun dışında saklar. Kopyanın nerede duracağına paketiniz karar verir: kendi bilgisayarınız, kendi Google Drive hesabınız ya da yedekleme sunucumuz.

Yedeklerim ekranında her sitenizin kopyalarını tarihleri ve boyutlarıyla görürsünüz; ne kadar alan kullandığınız en üstte yazar. Aşağıdaki ekrandaki site adları ve bilgiler örnektir.

Kaç kopya saklanacağına siz karar verirsiniz (3, 7, 14, 30 ya da sınırsız); sayı aşılınca yalnızca en eski kopya silinir, sınırsız seçerseniz hiçbiri silinmez. Alanınız dolmaya yaklaşınca size e-posta gelir, eski kopyaları bu ekrandan kendiniz silersiniz. Silmeden önce ne silineceğinin bir özeti gösterilir.

Bugün yapabileceğiniz tek şey

Kural basittir: tek kopya, kopya değildir. Bugün sitenizin kaç kopyası olduğunu ve nerede durduklarını bir kâğıda yazın. Listede hosting firmanız dışında bir yer yoksa, eksik olan katman belli demektir.